عنوان درس: تاريخ تحليلي صدر اسلام

(مصوب جلسه 542 مورخ 23/4/83 شوراي عالي انقلاب فرهنگي)

ارزش: 2واحد (32 ساعت نظري)

هدف: آشنايي با چگونگي ظهور و گسترش اسلام و شيوه گذر از جامعه جاهلي به جامعه اسلامي.

سرفصل‌ها:

1. مباحث پايه

1-1- تعاريف، تقسيمات فوائد تاريخ

2-1- آشنايي با مورخان و منابع ومآخذ مهم تاريخ اسلام

3-1- رويكرد شرق شناسي به تاريخ اسلام و نقد آن

2. جهان در آستانه بعثت

1-2-اوضاع، اجتماعي، فرهنگي، جزيره العرب در آستانه ظهور اسلام (ارزشهاي حاكم، خانواده، دين و ...)

2-2- وضعيت سياسي، اجتماعي و فرهنگي ايران و روم.

3. تاريخ زندگي و سيرة پيامبر پيش از هجرت

1-3- تاريخ زندگي و اخلاق و منش شخصي پيامبر

2-3- روش پيامبر اسلام در دعوت و رسالت

3-3- زمينه ها و موانع گسترش اسلام در مكه

4. تاريخ زندگي و سيرة پيامبر پس از هجرت

1-4- اهميت، عوامل و چگونگي هجرت

2-4- سيرة فرهنگي، اجتماعي و سياسي پيامبر در مدينه

3-4- جريانهاي معارض با پيامبر در مدينه (منافقان، كفار)

4-4- پيمان‌ها و روابط داخلي و خارجي پيامبر

5. تاريخ خلافت

1-5- ماجراي سقيقه

2-5- مهمترين اقدامات سياسي و نظامي دوران خلفا

6. تاريخ زندگي علي (ع)

1-6- شخصيت امام علي (ع) (تولد، اسلام، تربيت و پرورش و ...)

2-6- امام علي (ع) در دوران خلفا

3-6- حكومت علوي و معارضان

4-6- سيرة علوي

7. تاريخ زندگي امام حسن و امام حسين (ع)

1-7- امام حسن و امام حسين در دورة پيامبر، خلفا و امام علي (ع)

2-7- صلح امام حسن (ع) و قيام امام حسين (ع)- زمينه‌ها و پيامدها

منابع:

1. تاريخ تحليلي صدر اسلام، محمد نصيري، دفتر نشر معارف.

2. تاريخ اسلام، جمعي از نويسندگان ، زير نظر دكتر آئينه وند.

3. تاريخ صدر اسلام، (عصر نبوي) زرگري نژاد.

4. فروغ ابديت، سبحاني.

5. تاريخ اسلام در آثار شهيد مطهري، ج 1 ، روحاني.

6. تاريخ تحليلي اسلام، شهيدي.

7. تاريخ اسلام، پيشوايي.

منابع تكميلي:

1. بامداد اسلام، زرين كوب.

2. تاريخ تحليلي- سياسي اسلام، خداياري و مرادي.

3. جهان در عصر بعثت ، شهيد باهنر و‌هاشمي رفسنجاني.

4. محيط پيدايش اسلام، شهيد بهشتي.

5. تاريخ اسلام از بعثت نبوي تا حكومت علوي، محمد ابراهيمي وركياني.

6. تاريخ تحليلي و سياسي اسلام، علي اكبر حسني.

7. تاريخ پيامبر اسلام، محمد ابراهيم آيتي، ترجمه ابوالقاسم كرجي.

8. تاريخ سياسي اسلام، دكتر آئينه وند، ج 1 و 2.

9. تاريخ تحليلي اسلام، علي دارابي.

10. تاريخ سياسي اسلام در عصر امويان، حسينعلي ممتحن، انتشارات دانشگاه شهيد بهشتي.

11. دين و دولت در اسلام، پژوهش نظري از آغاز تا پايان خلافت راشدين، غلامرضا ظريفيان شفيعي، مؤسسه علمي و فرهنگي ميراث ملل.

12. درآمدي بر تاريخ فكري و تاريخ نگاري مسلمانان، ابوالفضل شكوري، مركز مطالعات و تحقيقات اسلامي دفتر تبليغات اسلامي.

13. تاريخ اسلام، (پژوهش دانشگاه كمبريج) زير نظر پي.ام.هولت، ترجمه احمد آرام، انتشارات اميركبير.

14. از پيدايش اسلام تا ايران اسلامي، رسول جعفريان، كانون انديشه جوان.

15. تاريخ اسلام از ظهور اسلام تا ديالمه، عزيزالله بيات، انتشارات دانشگاه شهيد بهشتي.

16. شرح نهج البلاغه، ابن ابي الحديد.

17. جامعه و تاريخ، مرتضي مطهري.

18. تاريخ اسلام عصر دگرانديشي و گفت و گو، عبدالمحيد معاديخواه.

19.جغرافياي تاريخي كشورهاي اسلامي، حسين قراچانلو.

20. فرهنگ كامل خاورشناسان، عبدالرحمن بدوي، ترجمه شكرالله خاكرند.

21. خاتم پيامبران، محمد ابوزهره، ترجمه حسين صابري.

22. نقد آثار خاورشناسان، مصطفي حسيني طباطبايي.

23. فصلنامه تاريخ اسلام، مؤسسه آموزش عالي باقرالعلوم.

24. فصلنامه تاريخ در آينه پژوهش، مؤسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني(ره).

25. كتاب ماه تاريخ و جغرافيا، خانه كتاب ايران.